Global Learning Programme Wales

Pythefnos Masnach Deg 2018

Cyflwyniad

Nod Pythefnos Masnach Deg 2018 (26 Chwefror i 11 Mawrth) yw helpu pobl i ddeall egwyddorion masnach deg. Y thema eleni yw 'Dewch i Mewn i Fasnach Deg', gan ofyn inni 'Gau'r drws ar ecsbloetio ac agor y drws i fasnach fasnachol'. Mae Masnach Deg yn hyrwyddo gwerthoedd cynaliadwyedd, rhyng-ddibyniaeth, ac amodau masnachu tecach, mwy cyfartal i gynhyrchwyr. Eleni, mae thema Pythefnos Masnach Deg yn canolbwyntio ar gefnogi’r ffermwyr a’r gweithwyr sy’n tyfu ein bwyd. Sut gallwn gynhyrchu a defnyddio nwyddau mewn ffordd decach, yn fwy moesegol a chynaliadwy?

Mae'r Rhaglen Dysgu Byd-Eang wedi cynhyrchu'r adnodd hwn yn seiliedig ar waith gan Ganolfan Addysg Datblygu De Swydd Efrog (DECSY) ar gyfer y Rhaglen Dysgu Byd-Eang. Ei fwriad yw cynorthwyo athrawon sy'n dymuno datblygu gwybodaeth eu disgyblion am ryng-ddibyniaeth, masnach fyd-eang a masnach deg, a hefyd cynnig cyfle i ystyried cysyniadau tegwch, hawliau, cynaliadwyedd a sut gall unigolion wneud gwahaniaeth. Mae’n cynnwys:

Amcanion Dysgu

Mae'r adnodd hwn wedi'i dargedu'n neilltuol at y Cyfnod Sylfaen a Chyfnodau Allweddol 2 a 3, gyda rhai cyfleoedd i ddisgyblion hŷn. Yn arbennig bydd yn cynorthwyo athrawon wrth ddatblygu:

Adnoddau

Gweithgaredd hanes cocoa

Dysgu am fasnach a masnach deg: cyfleoedd a chanlyniadau

Cafodd y canlyniadau yn y grid hwn eu cynhyrchu gan athrawon yn gweithio gyda Chanolfan Addysg Datblygu De Swydd Efrog (DECSY) fel cyfres o ddatganiadau 'Rwy'n gallu', 'Rwy'n gwybod' ac 'Rwy'n deall' er mwyn helpu plant i wneud synnwyr o'r cysyniadau sydd ynghlwm wrth fasnach deg, gan gynnwys cysyniadau tegwch, hawliau a sut gall unigolion wneud gwahaniaeth.  Mae'r datganiadau hyn yn adeiladu o ran dilyniant disgwyliadau o'r Cyfnod Sylfaen i Gyfnod Allweddol 3, wedi'u cysylltu â fframwaith y RhDB-E ar gyfer dilyniant, ac ag amrywiaeth o adnoddau i gynorthwyo addysgu am Fasnach Deg, gan gynnwys datblygu meddwl beirniadol am y syniad.

Adnoddau sy'n canolbwyntio ar fasnach a masnach deg yn Gymraeg ac yn Saesneg

Gwasanaethau

Y Cyfnod Sylfaen a Chyfnod Allweddol 2

Sefydliad Masnach Deg

Cymraeg: https://schools.fairtrade.org.uk/resource/Cymraeg-version-cocoa-assembly

Saesneg: https://schools.fairtrade.org.uk/resource/cocoa-assembly/

Cymraeg: https://schools.fairtrade.org.uk/resource/Cymraeg-version-an-adventure-with-mr-tea/

Saesneg: https://schools.fairtrade.org.uk/resource/an-adventure-with-mr-tea/

Cymraeg: https://schools.fairtrade.org.uk/resource/Cymraeg-version-the-banana-squeeze/

Saesneg: https://schools.fairtrade.org.uk/resource/the-banana-squeeze/

Cymraeg: https://schools.fairtrade.org.uk/resource/Cymraeg-version-the-breakfast-assembly/

Saesneg: https://schools.fairtrade.org.uk/resource/the-breakfast-assembly/

Oxfam

Cymraeg: https://www.oxfam.org.uk/cy-GB/education/resources/go-bananas

Saesneg: http://www.oxfam.org.uk/education/resources/go-bananas

Cyfnod Allweddol 3

Oxfam

Cymraeg http://www.oxfam.org.uk/cy-GB/education/resources/looking-behind-the-logo

Saesneg: http://www.oxfam.org.uk/education/resources/looking-behind-the-logo

Sefydliad Masnach Deg

Gwasanaeth Coco o Bythefnos Masnach Deg 2015, gan gynnwys disgyblion fel darllenwyr newyddion.

Cymraeg: https://schools.fairtrade.org.uk/resource/Cymraeg-version-cocoa-assembly

Saesneg: https://schools.fairtrade.org.uk/resource/cocoa-assembly/

Cymraeg: https://schools.fairtrade.org.uk/resource/Cymraeg-version-an-adventure-with-mr-tea/

Saesneg: https://schools.fairtrade.org.uk/resource/an-adventure-with-mr-tea/

Cymraeg: https://schools.fairtrade.org.uk/resource/Cymraeg-version-an-adventure-with-mr-tea/

Saesneg: https://schools.fairtrade.org.uk/resource/an-adventure-with-mr-tea/

 

Mae gweithgareddau a chynlluniau gwersi ar gael o Masnach Deg Cymru

http://fairtradewales.com/resources/teaching-learning

Cyfnod Sylfaen i Gyfnod Allweddol 2

Cyfnod Allweddol 2

Cyfnod Allweddol 3

Athrawon

http://fairtradewales.com/we/resources/general-information-fact-sheets  (Cymraeg).

 Adnoddau eraill

Amnest Rhyngwladol

Cymraeg: https://www.amnesty.org.uk/resources/activity-tale-orange-juice-Cymraeg

Saesneg: http://ccea.org.uk/UNCRCResourceHub

Masnach deg i ysgolion

Adnoddau sy'n canolbwyntio ar fasnach a masnach deg yn Saesneg

Cyfnod Sylfaen

Pablo the Super-Banana, Sefydliad Masnach Deg

Mae Pablo y Fanana Wych yn benderfynol o helpu disgyblion iau i gael gwybod sut mae bananas yn cael eu tyfu a sut maen nhw'n cyrraedd ein siopau ni. Gwyliwch y ffilm neu lawrlwythwch y cardiau stori ar y dudalen hon i siarad â'ch disgyblion am fananas a ffermio.

http://schools.fairtrade.org.uk/resource/pablo-the-super-banana/

The world came to my place today, J. Readman a L. Honor Roberts, Eden Project, 2002

Llyfr stori sy'n dangos sut mae'r rhan fwyaf o eitemau bob dydd y cartref yn dod o bedwar ban y byd; mae'n cynnwys mapiau. I ddarllen adolygiad gweler https://www.geography.org.uk/download/ga_eyptheworld.doc

Cyfnod Allweddol 2

Fairtrade fortnight quiz, Sefydliad Masnach Deg:

https://schools.fairtrade.org.uk/resource/fairtrade-fortnight-quiz-primary-schools/

The consumer power game, Sefydliad Masnach Deg

Gêm rifedd sy’n datblygu sgiliau graff

https://schools.fairtrade.org.uk/resource/consumer-power-game/

Patrick’s Virtual Visit, Sefydliad Masnach Deg:

Dewch â chynhyrchwr te o Kenya i’ch ystafell ddosbarth

https://schools.fairtrade.org.uk/resource/patricks-virtual-visit/

Gwasanaeth ysgol gynradd, Sefydliad Masnach Deg

Mae'r sgript ar gyfer cynulliad chwarae rôl ar gyfer Pythefnos Masnach Deg 2017 http://schools.fairtrade.org.uk/resource/fairtrade-fortnight-assembly-2017

Pecyn gwers Gwyliau Masnach Deg, Sefydliad Masnach Deg

Set o weithgareddau ar gyfer ysgolion cynradd a grëwyd gyda arlwywyr ysgolion Chartwells ar gyfer Pythefnos Masnach Deg 2017: http://schools.fairtrade.org.uk/resource/fairtrade-break-lesson-kit-primary-schools/

My Fairtrade Adventure, Fairtrade Foundation

Mae'r adnodd yn dilyn Tanya, disgybl 13 oed o Lundain, wrth iddi ymweld â ffermwyr coco Conacado, cwmni cydweithredol Masnach Deg yng Ngweriniaeth Dominica, er mwyn dysgu beth yw masnach, o ble mae'r cynhwysion yn ei bar siocled yn dod a pham mae angen Masnach Deg.

https://vimeo.com/3794606

Tea in Malawi: What happens when you choose fair trade? Sefydliad Masnach Deg

Mae'r wers hon yn galluogi disgyblion i ddysgu sut caiff te ei brynu a'i brosesu, yna gyda hyn yn gefndir maen nhw'n cydweithio i wneud penderfyniadau ynghylch sut bydden nhw'n dewis gwario arian Premiwm Masnach Deg.

http://schools.fairtrade.org.uk/resource/tea-in-malawi-what-happens-when-you-choose-fairtrade/

Unpacking the supermarket bag, Making a meal of it, Oxfam

Mae'r gweithgareddau hyn yn helpu disgyblion i ddeall pwysigrwydd bwyd yn ein bywydau, ac maen nhw'n ateb cwestiynau fel: O ble mae ein bwyd yn dod? Pam mae pobl yn llwgu? Beth gallwn ni ei wneud i helpu? Mae'r adnodd yn cynnwys oriel ffotograffau, gweithgareddau ar fasnach deg, egluro termau fel eisiau bwyd a newyn, a deunyddiau atodol i athrawon. http://www.oxfam.org.uk/education/resources/making-a-meal-of-it

Find your way through trade, Oxfam

Gan ddechrau gydag eitemau bob dydd o'r archfarchnad, mae'r gwersi'n edrych ar darddiad eitemau a sut maen nhw'n eu cyrraedd ni. Mae'r adnodd hwn yn dangos y cysylltiadau rhwng deunyddiau crai a'r eitemau gorffenedig ac yn cael dysgwyr i feddwl am y gadwyn gyflenwi fyd-eang, rheolau masnach a phwy sy'n elwa ohonyn nhw. http://www.oxfam.org.uk/education/resources/find-your-way-through-trade

Cyfnod Allweddol 2-3

The negotiating game, Sefydliad Masnach Deg

Chwaraewch rôl ffermwyr te sy’n trafod â phrynwyr archfarchnadoedd:

https://schools.fairtrade.org.uk/resource/the-negotiating-game/

Cwis llun ar fwyd a diod Masnach Deg, Sefydliad Masnach Deg

Cwis cyflym am yr hyn y mae ein hoff fwydydd a diodydd yn edrych fel pan fyddant yn tyfu: http://schools.fairtrade.org.uk/resource/fairtrade-picture-quiz/

Sioe sleidiau Peli Troed Masnach Deg, Sefydliad Masnach Deg

Sioe sleidiau am daith pêl-droed Masnach Deg o Bacistan, i gychwyn trafodaethau ynghylch sut mae ein peli troed yn cael eu gwneud http://schools.fairtrade.org.uk/resource/journey-fairtrade-football

Ready to say goodbye to chocolate? Fairtrade Foundation

Mae disgyblion yn dod i wybod sut gall siocled fod o dan fygythiad a beth gellid ei wneud am hyn, gan ddefnyddio'r fideo hwn i ysgogi trafodaeth ac i godi ymwybyddiaeth disgyblion am fater cyflogau ffermwyr coco.

https://www.youtube.com/watch?v=86NdRoC1mw8

Leandro and the Mysterious Case of the Disappearing and Reappearing River, Fairtrade Foundation (CA3)

Mae'r wers ddaearyddiaeth hon yn canolbwyntio ar de, ac yn meithrin dealltwriaeth dysgwyr am hydroleg, newid hinsawdd, ac am sut mae prosesau dynol a ffisegol yn rhyngweithio i ddylanwadu ar amgylcheddau a'r hinsawdd yn Kenya. Drwy ganolbwyntio ar gynhyrchu bwyd cynaliadwy, byddan nhw hefyd yn gallu ystyried sut mae'n rhaid i systemau naturiol weithredu'n effeithiol er lles ein bwyd a'n bywoliaeth.

http://schools.fairtrade.org.uk/resource/lesson-kit-leandro-and-the-mysterious-case-of-the-disappearing-and-reappearing-river/

Tea production in Kenya, DECSY

Dilyniant o ffotograffau mewn cyflwyniad PowerPoint yw'r adnodd hwn. Mae'n edrych ar wahanol gamau cynhyrchu te a'i fwriad yw bod yn gyflwyniad i ddeall pwy sy'n cael beth pan fyddwch chi'n prynu pecyn o de. http://www.decsy.org.uk/projects/27

The clothes line, Oxfam

Mae'r gyfres hon o gynlluniau gwersi a stori ffotograffau'n cynnwys edrych ar daith cotwm o'r cae i'r siopau; cwis am India; ac arolwg dosbarth am darddiad dillad y plant eu hunain. Mae taflen wybodaeth atodol am gotwm, masnach a masnach deg. http://www.oxfam.org.uk/education/resources/the-clothes-line

Pa pa paa, Comic Relief

Mae'r wefan hon yn darparu adnoddau i addysgu am Fasnach Deg a siocled, a dilyniant ffilm a ffotograffau'n egluro taith coco o'r ffeuen i'r bar siocled, a gweddarllediadau wedi'u gwneud gan y plant o ffermwyr coco; mae angen tanysgrifiad ysgol ar gyfer rhai adnoddau. http://www.papapaa.org/

How did trade get global? Y Gymdeithas Ddaearyddol Frenhinol/Royal Geographical Society

Mae'r wers hon yn edrych ar sut a pham mae masnach wedi dod yn fyd-eang. Mae disgyblion yn dysgu bod masnach, dros gyfnod o amser, wedi dod yn rhywbeth mwyfwy byd-eang ac maen nhw'n darganfod y rhesymau am hyn. Mae'r gweithgaredd hwn yn rhoi gwybodaeth gefndir am fasnach cyn y gall disgyblion ddeall egwyddorion masnach deg. http://www.rgs.org/OurWork/Schools/Teaching+resources/Key+Stage+1-2+resources/Global+trade/How+did+trade+get+global.htm

Global trade – Investigating fair trade, Y Gymdeitahs Ddaearyddol Frenhinol/Royal Geographical Society

Mae'r cynllun gwers hwn yn helpu i archwilio'r ffordd y mae masnach deg yn ymagweddu at fasnach fyd-eang. Mae disgyblion yn dysgu am yr effaith gadarnhaol y mae pobl yn prynu cynnyrch masnach deg yn ei chael ar gymunedau o ffermwyr a gweithgynhyrchwyr mewn gwledydd llai datblygedig, er enghraifft drwy amodau gweithio gwell a chyflog teg am weithio. http://www.rgs.org/OurWork/Schools/Teaching+resources/Key+Stage+1-2+resources/Global+trade/Investigating+fairtrade.htm

The chocolate trade game, Cymorth Cristnogol

Helpwch y disgyblion i olrhain taith y ffeuen goco o'r goeden i'r bar siocled, a chewch ddarganfod yr anawsterau y mae gweithwyr yn y fasnach siocled yn eu hwynebu.  Hefyd mae'r gêm hon yn amlygu'r rhan gadarnhaol y gall masnach ei chwarae mewn cymunedau sy'n datblygu eu heconomïau. https://www.christianaid.org.uk/schools/chocolate-trade-game

Trading trainers game, CAFOD

Mae'r gêm wedi'i lleoli mewn tref sianti ddychmygol yn America Ladin, lle mae busnesau bach teuluol yn gwneud esgidiau hyfforddi i'w gwerthu i'r farchnad leol. Eu nod yw gallu dal deupen llinyn ynghyd. Ond mae'r wlad ei hun mewn argyfwng economaidd ac mae chwyddiant yn codi'n syfrdanol. Sut gallan nhw oroesi?

https://cafod.org.uk/content/download/854/6774/version/8/file/secondary_fairtrade_trading-trainers_activity.pdf

Wake up and smell the coffee, CAFOD

Mae disgyblion yn cymryd rhan mewn chwarae rôl lle maen nhw'n hyrwyddo cynnyrch masnach deg, yn cynnwys ffermwr, cynhyrchwr, rhywun sy’n ceisio cael buddsoddiad, panel o fuddsoddwyr moesegol ac ymgyrchydd CAFOD. https://cafod.org.uk/content/download/855/6778/version/13/file/Wake%20up%20and%20smell%20the%20coffee.pdf

The paper bag game, Cymorth Cristnogol

Mae'r gêm ryngweithiol hon yn rhoi cipolwg ar sut mae bywyd i bobl dlawd sy'n ceisio ennill bywoliaeth, ac mae'n herio disgyblion i ddarganfod a allen nhw oroesi ar strydoedd Kolkata.  https://www.christianaid.org.uk/schools/paper-bag-game

Cyfnod Allweddol 3-4

Fairtrade fortnight quiz, Sefydliad Masnach Deg:

https://schools.fairtrade.org.uk/resource/fairtrade-fortnight-quiz-secondary-schools/

Masnach Deg Gwyliau pecyn gwers, Sefydliad Masnach Deg

Set o weithgareddau ar gyfer ysgolion uwchradd a grëwyd gyda arlwywyr ysgolion Chartwells ar gyfer Pythefnos Masnach Deg 2017: http://schools.fairtrade.org.uk/resource/fairtrade-break-lesson-kit-secondary-schools/   

The trading game, Cymorth Cristnogol

Mae'r gêm hon yn helpu i ddangos sut mae masnach yn effeithio ar lewyrch gwlad – yn gadarnhaol ac yn negyddol. Mae'n cyflwyno materion masnach gydag amlinelliad syml o rai perthnasoedd cymhleth iawn, gan gynnwys y bwlch rhwng gwledydd cyfoethog a thlawd. https://www.christianaid.org.uk/schools/trading-game

My learning

Mae'r adnodd hwn wedi'i rannu'n ddwy adran ac mae'n canolbwyntio ar bwnc masnach deg wedi'i gysylltu â hanes masnach gaethweision yr Iwerydd:

From slave trade to fair trade: 18th century Global Citizens  – mae'n edrych ar y boicot siwgr a gafodd ei annog gan y rhai a oedd eisiau dileu caethwasiaeth, gan annog y cyhoedd i roi'r gorau i brynu siwgr a oedd yn cael ei gynhyrchu gan gaethweision yn India'r Gorllewin.

http://www.mylearning.org/global-citizens--make-an-impact/p-2020/

From slave trade to fair trade: 21st century Global Citizens – mae'n edrych ar gynhyrchion caethwasiaeth yn y gymdeithas fodern ac yn cyflwyno system masnach deg o gynhyrchu bwyd a nwyddau.

http://www.mylearning.org/global-citizens--make-an-impact/p-2021/

Adnoddau sy'n canolbwyntio ar hawliau a thegwch

Cyfnod Sylfaen

First steps to rights, P. Hand, Unicef UK

Mae'r pecyn hwn yn cyflwyno plant ifanc i'w hawliau, ac yn cynnwys llyfr 80 tudalen o weithgareddau ar deuluoedd, cartrefi, dŵr, amrywiaeth a themâu eraill, ac yn cynnwys 15 ffotograff lliw A3 sydd â safbwynt byd-eang. Mae ar gael i'w archebu ar wefan Unicef UK:                                                        https://www.unicef.org.uk/rights-respecting-schools/resources/first-steps-to-rights/

‘Rights, wants and needs’ activity kit, Unicef Canada

Mae'r pecyn adnoddau hwn yn darparu cardiau y gellir eu dosbarthu'n bethau rydym eu 'hangen' neu eu 'heisiau', ac mae'n galluogi disgyblion i wneud y gwahaniaeth rhwng y ddau gysyniad. http://www.unicef.ca/en/our-work/article/elementary-resources

Cyfnod Allweddol 2-3

Confensiwn y CU ar Hawliau'r Plentyn

Poster Unicef mewn iaith sy'n gyfeillgar i blant.                                                              https://www.unicef.org.uk/rights-respecting-schools/resources/our-rights-poster/

Rights and responsibilities in the classroom: our world, our rights, Amnest Rhyngwladol

Nod yr adnodd hwn yw annog plant i feddwl am hawliau a chyfrifoldebau yn yr ystafell ddosbarth, ac adnabod ymddygiad sy'n parchu ac yn amharchu hawliau dynol. https://www.amnesty.org.uk/sites/default/files/activity_4.pdf

Right here, right now, Amnest Rhyngwladol

Mae'r adnodd hwn i athrawon sydd eisiau edrych ar rôl hawliau dynol gyda'u disgyblion a dangos ymagwedd tuag at hawliau dynol yn eu gwaith.http://www.amnesty.org.uk/sites/default/files/book_-_right_here_right_now_0.pdf

Cyfnod Allweddol 3-4

Timber deforestation role play, DECSY

Ymarfer chwarae rôl yw'r adnodd hwn sy'n ystyried dimensiwn dynol datgoedwigo, o safbwyntiau gwahanol grwpiau o bobl sydd â diddordeb mewn cwympo coed. Mae'r gêm hon yn eich galluogi i edrych ar themâu 'globaleiddio' a 'cynaliadwyedd', ac yn annog trafodaeth foesegol. Ewch i http://www.sealgd.org.uk/ i gofrestru i gael cyfrif, yna mewngofnodwch a chwiliwch am 'Timber'.

Get Global, Oxfam

Arweiniad i athrawon yw 'Get Global' ar sut mae hwyluso dinasyddiaeth fyd-eang weithredol. Mae'n galluogi disgyblion i symud o feddwl am faterion sy'n bwysig iddyn nhw'n unig, tuag at gynllunio a chymryd rhan mewn gweithredu, er mwyn ystyried eu perfformiad ac asesu eu gwaith. 

 Cymraeg: https://www.oxfam.org.uk/cy-GB/education/resources/get-global

Saesneg: http://www.oxfam.org.uk/education/resources/get-global                  

Adnoddau a darllen pellach

Cymorth gan RhDB-Cymru

Cyfnod Allweddol 2 Superschemes – Global Connections: Investigating World Trade, y Gymdeithas Ddaearyddol

Mae'r adnodd hwn gan y Gymdeithas Ddaearyddol ar gyfer Cyfnod Allweddol 2 yn cynnwys cynllun o’r uned, cynlluniau gwersi enghreifftiol ac adnoddau ar gyfer addysgu am fasnach, masnach deg a globaleiddio. Gallwch ei archebu o wefan y Gymdeithas Ddaearyddol https://www.geography.org.uk/Shop/SuperSchemes-Investigating-World-Trade/9781843773788

Gwybodaeth ychwanegol i athrawon

 

 

Adnodd wedi’i ysgrifennu ar gyfer y Rhaglen Dysgu Byd-Eang Cymru gan y Gymdeithas Ddaearyddol gyda DECSY.